Mtandao #1 kwa Afya ya Mama na Mtoto

Address:

P. O. Box 38995, Dar es Salaam, Tanzania

Mbinu za Kumbembeleza Mtoto

Haijalishi sana sababu au kwa nini mtoto analia, ila hakuna mtu anayependa kumuona mtoto wake analia. Kama mzazi mpya, lazima utakuwa unataka kufanya jambo kumsaidia.

Unaweza ukajaribu:

  • Kutembea na kuongea na mtoto wako.
  • Kumbembeleza na kumuimbia mtoto wako.
  • Kumpeleka mtoto wako kwenye chumba chenye ukimya na chenye mwanga hafifu, kama unahisi alikuwa kwenye mwanga mkali na kelele kwa muda mrefu.
  • Unaweza ukaweka sauti zinazojirudia rudia zinazofanana na sauti alizokuwa anazisikia akiwa tumboni. Sauti za kelele nyeupe (white noise sounds) zinasaidia. Mfano wa sauti hizi ni kama sauti ya maji yanamwagika toka kwenye bomba, sauti ya mapigo ya moyo n.k.
  • Kumfanyia mtoto wako massage ya tumbo huweza kusaidia maumivu ya tumbo yatokanayo na kujaa gesi
  • Jaribu kumnyonyesha au kumpa maziwa.
  • Jaribu kumuogesha na maji ya vuguvugu.
  • Mfungie mtoto wako kifuani au mgongoni kwa kanga au mbeleko maalum ya kubebea watoto, na uzunguke zunguke nae nyumbani kwako
  • Toka nje na mtoto wako kama hali ya hewa inaruhusu. Mabadiliko ya mazingira na kupata hewa safi inaweza ikasaidia
  • Unaweza ukamuweka mtoto wako kwenye kigari chake na mkaenda kutembea tembea
  • Jaribu kuweka muziki unaojua mtoto wako anapenda
  • Muweke mtoto wako kwenye kibembea chake kama unacho na ukisukume mbele na nyuma taratibu ukipunguza nguvu kadiri unavyomuona analala.

Kama unavyoona, kuna mbinu mbali mbali unaweza kutumia kumbembeleza mtoto wako. Ila mbinu hizi sio zote na haimaanishi kwamba mbinu hizi ni suluhisho kwa kila mtoto. Kumbuka kwamba watoto wote ni tofauti. Jitahidi kujua mbinu zipi zinaweza kukusaidia kwa mtoto wako. Ila usishangae, njia inayokusaidia kumbembeleza mtoto wako wiki hii, isikusaidie wiki 2 zijazo. Ila ni sawa pia kwani wakati mwingine watoto huamua kulia tuu.

Sababu Kuu 7 Zinazosababisha Watoto Kulia Mara kwa Mara?

Fikiria hauna njia nyingine ya kuwasiliana na watu wa karibu yako. Uko katika ulimwengu mpya uliozungukwa na watu wanaoonekana wanakupenda na kukujali, ila hawazungumzi lugha yako na hawaelewi unachowaza au unachohisi. Na fikiria kuwa unawategemea hao watu kukutimizia haja zako,hauwezi kujilisha au kufanya chochote. Utafanya nini kujaribu kueleza unachohitaji?  Kusema ukweli, unaweza ukalia.

Na hichi ndio kitu ambacho watoto wanafanya. Huwa wanalia kwa sababu mbalimbali zinazohusisha wao kutaka au kuhitaji kitu fulani. Kwa mfano mtoto wako anaweza kulia kwa sababu zifuatazo:

  1. Ana njaa
  2. Anataka kubebwa
  3. Anajisikia mchovu
  4. Amechoka (bored)
  5. Nepi yake ina mkojo
  6. Anasikia joto sana au baridi sana
  7. Anataka tu umkumbatie

Kwa kila sababu mojawapo inayosababisha mtoto wako alie, kuna jambo wewe na mwenza wako mnaweza kufanya. Ukichukua muda wa kutosha kuwa na mtoto wako, wewe kama mzazi utaanza kuwa na uwezo wa kugundua mahitaji mbali mbali ya mtoto wako yanayomfanya alie. Njaa inawezekana ikawa ndio sababu kubwa ya vilio vingi vya watoto. Kama mzazi unatakiwa kujua na mda gani mtoto amekula mara ya mwisho na alikula kiasi gani. Hii itakusaidia kutambua kama njaa ndio sababu ya kilio husika. Vile vile ni vyema kuangalia nepi ya mtoto kama bado ipo safi na kavu akianza kulia kwani wakati mwingine ni nepi yenye unyevu nyevu wa mkojo au choo cha mtoto ndio humfanya alie akiomba msaada kwani hali ile inamkera.

Ki ukweli kuna wakati mwingine watoto wanaweza wakalia na tukashindwa kujua sababu ya kulia kwao. Hii hutokea sana sana kwenye ile miezi minne toka kuzaliwa, akiwa na vipindi ambavyo hulia na kama mzazi huwa unakosa suluhisho. Unaweza ukajitahidi kila njia kumbembeleza bila mafanikio. Watoto wadogo pia wanaweza wakawa na siku mbaya kama wewe. Mtoto anaweza akawa na hisia za huzuni, anaweza akawa mpole, mwenye hasira, anaota meno au hajisikii vizuri, na wakati mwingine, mtoto anaweza tu akaamua kulia.

Jua kwamba, pamoja na kwamba huwezi kugundua sababu kwanini mtoto wako analia, haimaanishi kwamba kuna kitu unakosea. Wakati mwingine watoto hulia tuu.

Lakini, kama mtoto wako analia kuliko kawaida, au kama anatoa kilio cha sauti ya juu sana, muone daktari. Unajua utaratibu wa mtoto wako vizuri kuliko mtu mwingine, hivyo kama ukiona lolote la tofauti kama kilio hafifu, kunong`ona kama analia, kubadilika kwa muda na wakati wa kilio, au kama inaonekana kana kwamba mtoto wako yupo kwenye maumivu usisite kuwasiliana na daktari. Kilio cha ghafla kikifuatiwa na ukimya wa muda mfupi halafu kilio kikaendelea zaidi huashiria maumivu.

Kulia Kupi kwa Watoto ni Kawaida?

Kujua uliaji wa kawaida kwa watoto ni ngumu, kwasababu watoto wote wanalia. Ki ukweli, baadhi ya wataalamu wametabiria kuwa watoto wachanga wanalia saa moja na nusu kwa siku, na kuendelea mpaka masaa matatu kwa siku ndani ya umri wa wiki sita.

Bado, kuna uliaji ambao unaonekana sio wa kawaida. Lakini je, tutaugunduaje, na nini cha kufanya kama kulia kunaonekana kumezidi kawaida?

Kama una mtoto anaye lia sana, utakuwa umesikia kwa marafiki kwamba huenda mtoto wako ana maumivu ya chini ya tumbo. Watoto walio na maumivu haya ya chini ya tumbo wanalia sana wakati wa usiku, na kuanza kulia hakuna tahadhari au sababu na hukataa kutulizwa. Pia wanalia kwa muda mrefu na kukunja uso wao, kama wako kwenye maumivu.

Habari njema ni kwamba maumivu haya ya chini ya tumbo yanaweza kupotea. Lakini unajuaje kama mtoto wako anasumbuliwa na hili tatizo au ni maumivu ya kawaida? Jibu ni kwamba usikae kuogopa kuomba ushauri kwa mtaalamu wako wa afya kama una wasiwasi mtoto wako analia zaidi ya kawaida. Wakati mwingine watoto wanasumbuliwa na matatizo ya chakula unachokula wakati unanyonyesha, au chakula anachokula yeye,na hili linachangia maumivu na kuongezeka kwa kilio. Kwa hiyo jiamini na usiwe na wasiwasi kuomba msaada wa kiafya.

Kama mtoto wako analia zaidi ya kawaida, au kama sauti yake ni ya juu sana, muone daktari. Unajua maisha ya mtoto wako sana zaidi ya mtu yeyote, kwa hiyo kama umegundua chochote kisicho sawa, kama kulia kwa uhafifu au kulia kwa sauti ya chini, au kulia kwa tofauti au kama inaonekana kama mtoto wako ana maumivu usisite kumwona daktari

Kukabiliana na Mtoto Kulia Mara kwa Mara

Kuna utofauti mkubwa kati ya kujua kulia ni kawaida, na kuwa na uwezo wa kukabiliana na vilio vya mara kwa mara kwa watoto.

Haijalishi ni kiasi gani unampenda mtoto au umejiandaa kuwa mzazi kama ulivyo. Upo katika hili tatizo, na kuwa katika tatizo inamaanisha lazima uchoke na kuzidiwa, na pia kujisikia kidogo usiye na msaada.

Haya yote ni kawaida. Usijilaumu pale unapoanza kusikia sauti ya mtoto wako kama misumari katika ubao. Haujafanya jambo lolote baya,na ni kawaida kukubali yote haya sio rahisi kuyadhibiti.

Pamoja na yote unayopitia, sio sawa kumuumiza au kumshtua mtoto wako ili aache kulia. Kwa hiyo cha kwanza na muhimu, kama unahisi unaweza ukapata hasira na kushindwa kujizuia, muweke mtoto kitandani salama na ondoka. Kuhitaji dakika chache mwenyewe hakukufanyi wewe kuwa mzazi mbaya. Na ili mradi umuweke mtoto katika sehemu salama asiyoweza kudondoka mtoto wako atakua salama.

Pia tafuta muda ambao ni wa kwako peke yako ukiweza. Hii ina maana kujipumzisha mtoto wako akilala, au kumuachia mwenza wako mtoto ili ukapate matembezi kidogo kwa lisaa au zaidi.

Wakati mwingine njia nzuri ya kukabiliana na hali hii ni kuhakikisha unajijali pia na wewe mwenyewe. Hakikisha unapata muda wa kupumzika kila siku hata kwa lisaa limoja, usije ukapata msongo wa mawazo.